معمولا سنین بین 12 تا 20 سالگی را دوره ی نوجوانی می نامند . ویژگی های مهم رشد در این دوره که باعث    تمایز این دوره از سایر دوره ها می شود عبارتند از :                                                                        

 الف) رشدجسمانی :                                                                                                 یکی از مهم ترین تغیرات جسمانی در این دوره بلوغ است . در اين دوره رشد جسمانی سریع و رسش جنسی به دوره ی کودکی پایا ن می دهد و نوجوان را به اندازه و شکل و توانایی بالقوه جنسی بزرگسالی نزدیک می کند.تشدید فعالیت های هورمونی متفاوت در پسر (تستو سترون ) ودختر ( استروژن و پروژستون ) به منزله ی اعلامشروع دوره ی بلوغ است . که با خود تغیرات جسمانی پی در پی و قابل مشاهده ای را در نوجوان به همراه دارد.

ب) سن بلوغ:                                                                                                                              

شروع سن بلوغ می تواند بین سنین 8 تا 14 سالگی در تغیر باشد که به عوامل مختلفی به شرح زیر بستگی دارد :

 ۱) جنس                             

 2 ) وراثت                             

 3 ) عامل جغرافیایی – فرهنگی                

4 ) ساختمان بدن                          

  5 ) وضعیت تغذیه و سلامت                           

 6 ) روابط عاطفی     

ج ) رشد ناگهانی                                                                                                                         

یعنی اندازه ی بدن به سرعت افزایش پیدا می کند و تناسب بدنی به سرعت تغیر می یابد .                             

د ) رشد اندام های داخلی                                                                                                               

اندام های داخلی از جمله شش و قلب و ماهیچه ها به سرعت رشد پیدا می کنند .                                         

ه ) رسش جنسی :هم به صفات اولیه ی جنسی وهم به صفات ثانویه ی جنسی مربوط می شود . تغیرات در صفات اولیه ی جنسی اندام های جنسی را در بر می گیرد که مستقیم در تولید مثل وباروری دخالت دارند .                 

در پایان دوره ی بلوغ اندام های جنسی به قدر کافی رشد یافته اند تا به تولید مثل و باروری منجر شوند . البته در مراحل اولیه ی بلوغ احتمال باروری از سال های بعدی کم تر است زیرا در دختران تخمک گذاری به طور نا منظم صورت می گیردو در پسران غلظت اسپرم به حد لازم نرسیده است تا تخمک را بارور سازد .             

صفات ثانویه ی جنسی تغیرات بدنی وجنسی هستند که مستقیما به تولید مثل و باروری مربوط نمی شوند .  برای مثال شکل بدن دختران و پسران در دوره ی نوجوانی از دوره ی کودکی کاملا متمایز می شود . پسران از دختران قد بلند تر می شوند و شانه های پهن تری پیدا می کنند . در حالیکه دختران لگن خاصره ی پهن تری پیدا می کنند که این به جهت امادگی طبیعی برا ی تولید مثل وباروری و حمل بچه می باشد .            

و ) بلوغ زودرس ودیر رس                                                                                                          

 ج ) رشد شناختی                                                                                                                        

ح ) تصمیم گیری در نوجوان                                                                                                          

خ ) رشد روانی – اجتماعی                                                                                                           

این مطالب